واکاوی هوشمندی سیاسی امام رضا (ع) در تقابل با مکر مأمون| پاسخ به شبهات تاریخی در اثری مسئله‌محور

یادداشت - بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در چهارمین روز از سلسله برنامه‌های معرفی روزانه آثار حوزه سیره رضوی در دهه کرامت، کتاب تدبیر امام رضا (ع) در برابر سیاست مأمون؛ اثر پژوهشگر برجسته رضا وطن‌دوست را، معرفی و بررسی کرد.

به گزارش آستان نیوز، روابط‌عمومی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی هم‌زمان با ایام فرخنده دهه کرامت، هر روز به معرفی یکی از گنجینه‌های مکتوب خود در قالب یادداشت، مصاحبه و معرفی کتاب می‌پردازد.

در چهارمین روز از این ویژه‌برنامه، کتاب تدبیر امام رضا (ع) در برابر سیاست مأمون که با رویکردی نوین به واکاوی چالش‌های سیاسی دوران ولایت‌عهدی می‌پردازد، مورد بررسی قرار گرفت.

در ادامه، یادداشت اختصاصی حجت‌الاسلام رضا وطن‌دوست، نویسنده کتاب و پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی را در خصوص ابعاد علمی و محتوایی این اثر، می‌خوانید:

نگاهی به کتاب تدبیر امام رضا (ع) در برابر سیاست مأمون

کتاب تدبیر امام رضا (ع) در برابر سیاست مأمون از منشورات بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی است که با نگاهی مسئله‌محور تدوین شده است. در یک نگاه اجمالی به این اثر می‌توان گفت که برخلاف بسیاری از آثار مشابه که موضوع‌محور هستند، این کتاب بر پایه حل مسائل کلیدی شکل‌گرفته و ازاین‌رو از امتیاز بالایی برخوردار است.

در طول همکاری با حلقات معرفت در حرم مطهر امام رضا (ع) متوجه شدم که در میان انواع پرسش‌هایی که در این حلقات مطرح می‌شود، سه پرسش پرتکرار و پربسامد وجود دارد که هر کدام در نوع خود بسیار حائز اهمیت است:

۱- انگیزه مأمون از دعوت امام رضا (ع) به ایران چه بود؟

۲- چرا امام رضا (ع) پیشنهاد مأمون مبنی بر تفویض خلافت به آن حضرت را نپذیرفت؟

۳- باوجودآنکه امام (ع) خلافت پیشنهادی را نپذیرفت، چرا مسئولیت ولایت‌عهدی را قبول کرد؟

پربسامد بودن این پرسش‌ها مرا بر آن داشت تا پاسخ به این دغدغه‌های معرفتی را در قالب یک کتاب ارائه کنم. از همین رو، پس از طرح کلیات در فصل اول و نگاهی اجمالی به وضعیت سیاسی دوران امامت امام رضا (ع) در فصل دوم، فصول سوم، چهارم و پنجم را به پاسخ به پرسش‌های یادشده اختصاص دادم.

در فصل سوم این اثر، با استناد به آموزه‌های تاریخی، ده مورد از انگیزه‌های مأمون از دعوت امام به ایران به بحث گذاشته شده است. همچنین در فصل چهارم، با بهره‌گیری از سیره نظری و عملی حضرت رضا (ع)، شش پاسخ مستدل به چرایی عدم‌پذیرش خلافت ارائه شده و در فصل پنجم نیز به تبیین دلایل پذیرش ولایت‌عهدی پرداخته شده است.

در نهایت، در فصل ششم این اثر، موضوع عهدنامه ولایت‌عهدی موردتوجه قرار گرفته است که در آن مباحثی همچون منابع سند ولایت‌عهدی، زمان و تاریخ تنفیذ آن و به‌ویژه سیاست‌هایی که مأمون در تنظیم متن سند ولایت‌عهدی به کار گرفته، مورد بررسی و واکاوی دقیق قرار گرفته است.

حجت‌الاسلام رضا وطن‌دوست؛ نویسنده کتاب تدبیر امام رضا (ع) در برابر سیاست مامون و پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی